Udział Europy w globalnym rynku produkcji tworzyw sztucznych zmniejszył się z 22% w 2006 r. do zaledwie 12% w 2024 r. Europejska transformacja branży w kierunku cyrkularności dramatycznie zwolniła. Przedstawiciele polskiego łańcucha wartości tworzyw sztucznych i administracji rządowej zgodzili się co do kluczowych warunków niezbędnych do odwrócenia obserwowanych trendów – warunków takich jak spójne rozwiązania systemowe oraz zwiększenie skali i atrakcyjności rynkowej surowców z recyklingu.
Czas gospodarczego niepokoju w przemyśle
Według ekspertów tegorocznej konferencji branżowej Plastics Industry Meeting polska i europejska branża tworzyw sztucznych ma poważne powody do niepokoju. Jak wskazywał Jasper de Kruif (Plastics Europe Polska, Basell Orlen Polyolefins), Europa traci swoją dotychczasową pozycję lidera w zakresie cyrkularności tworzyw sztucznych. Co więcej, obserwujemy jednocześnie spadek konkurencyjności europejskiej branży wobec globalnych konkurentów – udział Europy w rynku światowym spadł z 22% w 2006 r. do zaledwie 12% w 2024 r. Gwałtownie spadły także obroty branży: z 457 mld euro w 2022 r. do 398 mld euro w 2024 r. (–13%). Tadeusz Nowicki (PZPTS, GRUPA ERGIS) podkreślił wyzwania związane z wysokimi cenami energii, paliw i surowców, a także brakiem regulacji dotyczących Rozszerzonej Odpowiedzialności Producenta w Polsce. Mimo trudności z perspektywy przetwórców tworzyw sztucznych widać szansę na to, aby rok 2026 przyniósł lepsze wyniki dla przedsiębiorców niż rok 2025.
Marek Górski (Konfederacja Lewiatan) zwrócił uwagę na zapóźnienie Polski w obszarze badań i rozwoju – tylko 6% polskich przedsiębiorstw wykorzystuje AI w swojej działalności, podczas gdy w UE jest to 12%. Konieczne jest zwiększenie nakładów na automatyzację, robotyzację, cyfryzację i rozwijanie startupów. Podkreślił także silny związek gospodarki polskiej i unijnej – 70% polskiego eksportu kierowana jest do państw członkowskich. W kontekście sytuacji makrogospodarczej, którą przedstawił dr Piotr Bartkiewicz (Bank Pekao S.A.), Europa nie została tak bardzo dotknięta obecnym kryzysem w Zatoce Perskiej, jak kraje azjatyckie. Europejskie rynki finansowe nie załamały się w obliczu zakłóceń, jednak ekspert zwraca uwagę, że skutki tych wydarzeń będą rozciągnięte w czasie i mogą wpłynąć na długofalowe spowolnienie globalnej gospodarki. W Europie, która boryka się ze spadkiem konkurencyjności, można spodziewać się między innymi wyhamowania popytu zagranicznego.
Duże nadzieje branży związane z Circular Economy Act
Wyzwania, przed jakimi stoi branża tworzyw sztucznych, nie pozostają niedostrzeżone przez decydentów. Rafał Kasprzyk, poseł na Sejm RP, zapewnił, że w dobie silnej konkurencji i zwiększonego importu spoza UE polski rząd rozumie konieczność wspierania lokalnego przemysłu. Ważnym elementem do realizacji tego celu jest zmniejszanie zależności od surowców kopalnych i zwiększanie poziomów recyklingu tworzyw. Kierunek ten jest zgodny z agendą europejską, określaną obecnie w Circular Economy Act. CEA to projekt Komisji Europejskiej, którego nadrzędnym celem jest uczynienie cyrkularności główną siłą napędową europejskiej gospodarki i jej strategicznej autonomii.
Marta Pietrosanti (Plastics Europe) podkreśliła, że aby Europa mogła pozostać miejscem inwestycji, produkcji i innowacji dla przemysłu CEA musi zapewnić warunki umożliwiające skalowanie cyrkularnych rozwiązań i odpowiedzieć na takie bariery, jak brak wystarczającego popytu na tworzywa cyrkularne. Thomas De Meester (European Plastic Films) zauważył, że Europa już ma legislację – między innymi w postaci rozporządzenia PPWR – która wyznacza ambitne cele. Teraz potrzebne są przepisy, które umożliwią ich realizację, chociażby zapewniając pewność inwestycyjną i rozwój w obszarze zbiórki i sortowania odpadów tworzyw sztucznych. Zgodził się z nim Jakub Safjański (Konfederacja Lewiatan), który w odniesieniu do obciążeń regulacyjnych, jakim poddana jest branża tworzyw sztucznych, zaznaczył, że bardzo istotne jest unikanie tworzenia dodatkowych barier i utrudnień dla przemysłu. Z perspektywy recyklerów, o której opowiedziała Emilia Tarłowska (Plastics Recyclers Europe), kluczowe jest zapewnienie recyklatom wartości rynkowej, a także wdrożenie faktycznej weryfikacji recyklatów importowanych z zagranicy do Unii Europejskiej.
Od systemowych rozwiązań do bezpieczeństwa surowcowego
Wzajemne wsparcie i współpraca to podwaliny systemowych rozwiązań, których wagę dla funkcjonowania gospodarki obiegu zamkniętego podkreśliła Zuzanna Lulińska (Ministerstwo Rozwoju i Technologii). Wśród istotnych elementów zapewnienia bezpieczeństwa surowcowego wymieniła zwiększenie poziomu recyklingu tworzyw sztucznych, a także ekoprojektowanie, w przypadku którego planowane jest położenie większego nacisku na spójność i jednolitość w zakresie zarządzania tym obszarem w administracji krajowej.
Z potrzebą systemowego i długofalowego rozwiązywania wyzwań branży zgodził się Sławomir Pacek (Stowarzyszenie Polski Recykling), który wskazał, że recykling nie powinien kończyć się na wyprodukowaniu recyklatu, a na powrocie surowca do obiegu, czyli wykorzystania go w nowym produkcie. Joanna Leoniewska-Gogola (Deloitte) przypomniała, że zgodnie z pierwotnymi założeniami koncepcji gospodarki obiegu zamkniętego cyrkularność to zmiana modelu biznesowego w całym łańcuchu wartości, a nie zmiana jednostkowa. Obowiązujący system regulacyjny powinien ułatwiać tę transformację. Paweł Sosnowski (Interzero Polska) zaznaczył, że kierunek dla branży jest już w legislacji wyznaczony i to, czego sektor tworzyw sztucznych dziś potrzebuje, to realne działania wspierające europejski rynek.
***
Organizatorami Plastics Industry Meeting 2026 byli Plastics Europe Polska i Polski Związek Przetwórców Tworzyw Sztucznych. Wydarzenie wspierali: Konfederacja Lewiatan, Bank Pekao S.A., Targi Kielce, Chemia i Biznes, plastech.pl, Plastics Information Europe, tworzywa.pl oraz Tworzywa.
